De afdeling is niet tegen schaalvergroting op zich, wel tegen het idee dat Vlaanderen die van bovenaf kan opleggen — en tegen de illusie dat een fusie iets oplost aan het echte probleem van onze lokale besturen: hun financiering.
Concreet ligt een piste op tafel waarbij de politiezones de grenzen van de nieuwe gemeenten zouden worden. Voor Geraardsbergen betekent dat een fusie met Lierde, waar geen van beide gemeentebesturen om vraagt en die beide burgemeesters al publiek verwierpen. Maar het bezwaar is principieel, en geldt evengoed voor de tientallen andere gemeenten die in hetzelfde scenario zitten. “Om te fuseren moet je met twee zijn, en dat kan je niet opleggen”, zegt Stijn De Bock, afdelingsvoorzitter van Vooruit Geraardsbergen. “Het debat over de bestuurskracht van onze gemeenten is terecht. Maar de kaart hertekenen is niet hetzelfde als het probleem oplossen.”
Fusies werken alleen op vrijwillige basis
Fusies brengen verschillende gemeenschappen, personeelsbestanden, dienstverleningsniveaus, belastingtarieven en schuldposities samen. Waar fusies de voorbije jaren lukten, kozen de besturen er zelf voor en bereidden ze zich jaren voor. Geraardsbergen en Lierde werken trouwens vandaag al samen: in de politiezone, de hulpverleningszone Zuid-Oost, Solva en de Denderregiowerking. Die weg wil Vooruit Geraardsbergen verdiepen, met één toetssteen: wat wordt er voor de inwoner beter, sneller of goedkoper? À la carte, vrijwillig en opzegbaar.
Wie fuseert, erft het onderhoud
In het fusiedebat blijft één kost systematisch onder de radar: het openbaar domein. Bijvoorbeeld een gefuseerd Geraardsbergen-Lierde zou ruim 105 vierkante kilometer beslaan, met twintig kernen en daartussen honderden kilometers gemeenteweg, fietspad, voetpad en riolering — plus de scholen, sporthallen, kerken en begraafplaatsen van beide besturen.“Geen meter daarvan verdwijnt door een fusie, en dat geldt overal in Vlaanderen”, zegt De Bock. “Het moet nadien even goed onderhouden worden als ervoor, met dezelfde stijgende prijzen. De beloofde schaalvoordelen zitten in de back office: één financieel directeur, één ICT-contract. Ze zitten net niet in het openbaar domein, en dat is precies waar de grootste en snelst stijgende uitgaven liggen.”
Daar komt bij dat de Vlaamse fusiesteun eenmalig is, in de vorm van een schuldovername, terwijl de onderhoudsfactuur elk jaar terugkeert. Een eenmalige bonus lost geen structurele kost op.
De kern van de zaak is geld, geen grenzen
De piste van verplichte fusie is een fausse bonne idée: een aantrekkelijke oplossing voor het verkeerde probleem. Centrumsteden en landelijke gemeenten worden door Vlaanderen structureel minder gefinancierd dan de grootsteden. « Geraardsbergen ontvangt ongeveer 300 euro per inwoner uit het Gemeentefonds, tegenover ongeveer 1.400 euro per inwoner voor de grote steden. Een nadeel van meer dan een factor vier, jaar na jaar, voor dezelfde wettelijke opdrachten. » stelt De Bock.“Voeg twee besturen samen die allebei te weinig krijgen van Vlaanderen, en je krijgt één groter bestuur met hetzelfde tekort plus een fusiefactuur”, aldus De Bock. “Een gemeentegrens verleggen brengt geen euro extra binnen.”
Dat schaalvergroting op zich niets bespaart, bewijzen de eigen cijfers: de stadstoelage aan de politiezone Geraardsbergen-Lierde — vandaag al een gefuseerde structuur — stijgt van 5,5 miljoen euro in 2026 naar 7,2 miljoen in 2031. Bijna dertig procent meer op zes jaar.
Wat Vooruit Geraardsbergen vraagt
Het debat over een herorganisatie van de Vlaamse bestuursniveaus mag open, maar het moet beginnen bij de financiering en niet bij de landkaart. De afdeling vraagt een herziening van de verdeelsleutel van het Gemeentefonds, een duidelijke taakverdeling tussen de verschillende bestuursniveaus, en het behoud van het vrijwillige karakter van fusies.
