De maatschappelijke context en de diverse uitdagingen veranderen echter aan een razendsnel tempo. In een wereld waarin leesvaardigheden steeds meer onder druk komen te staan, kiest Bibliotheek Utopia er dan ook bewust voor om volop in te zetten op zowel leesplezier als leescompetenties. De bib focust in de nabije toekomst dan ook op haar kerntaak om boeken, op verschillende manieren, dichter bij de Aalstenaars te brengen. Daarom wordt de werking van de bibliotheek de komende jaren grondig herzien.
De Stad Aalst nam de voorbije weken een aantal beslissingen die de werking van Bibliotheek Utopia vormgeven voor de toekomst. De nieuwe werking legt de focus op leesbevordering, taalstimulatie, digitale inclusie en nabijheid.
Via Bibliotheek op School en leesplekken voor de allerkleinsten in de bib, wil de stad kinderen meer zin geven om te lezen en het gebruik van het Nederlands stimuleren. Door over te schakelen van bibfilialen naar buurtpunten, krijgen meer Aalstenaars de kans om in de eigen buurt boeken te ontlenen op een plek waar je ook terecht kan met al je digitale vragen. Daarnaast wordt ook de leesomgeving en het leescomfort van Utopia beter afgestemd op alle doelgroepen. Bibliotheek Utopia legt de focus op de Aalstenaar, daarom zet het de coördinerende rol binnen het bovenlokale project Weesgedichten stop. Gesprekken voor een eventuele overname zijn lopende.
In de leesontwikkeling zijn er verschillende ankerpunten. Op die momenten in een mensenleven moet de bib aanwezig zijn. Daarom komt elke doelgroep in het plan aan bod. Er zijn vijf leeftijdscategorieën: de baby’s, peuters en kleuters, de lagere schoolkinderen, scholieren in het middelbaar onderwijs, de volwassenen en de ouderen. Voor elk van deze leeftijden zijn aparte initiatieven ontwikkeld die het leesplezier en de leesmotivatie moeten vergroten.
- We kiezen resoluut voor meer leesplezier, sterkere taalvaardigheid en een toegankelijke dienstverlening dicht bij de mensen. Zo willen we zoveel mogelijk Aalstenaars bereiken en stimuleren om te lezen. Want een sterke taal opent deuren, creëert kansen en helpt mensen om voluit deel te nemen aan het dagelijkse leven.” – Christoph D’Haese, burgemeester
Bibliotheken op school organiseren
Onderzoek uit 2021 toont aan dat het leesniveau van kinderen in het vierde leerjaar sterk is gedaald. Vlaamse leerlingen zijn zo sterk achteruitgegaan op begrijpend lezen, dat leerlingen die deelnamen aan de PIRLS 2021 een achterstand van een volledig schooljaar hebben tegenover hun leeftijdsgenoten uit 2006. Om het tij te keren zijn verschillende initiatieven nodig. Een goede samenwerking tussen lokale organisaties is daarbij cruciaal, stelt ook Iedereen Leest.
Voor scholen is de noodzaak om in te zetten op taal en lezen niet nieuw. Dat de bibliotheek een duurzame partner kan worden in dit verhaal, kan de druk op scholen mogelijks wat verlichten. Bibliotheek Utopia wil met het project Bibliotheek op School (BoS) bijdragen aan de kentering, hand in hand met de scholen.
Dankzij een grote decentrale collectie op alle kleuter- en lagere scholen in Aalst en deelgemeenten, zullen er 10.000 leerlingen dagelijks toegang hebben tot een eigentijdse bibliotheekcollectie op hun school. De collectie wordt samengesteld op maat van elk kind en wordt jaarlijks verder uitgebouwd.
Wat biedt BoS?
- Een permanente bibliotheekcollectie op alle Aalsterse kleuter- en lagere scholen die wensen in te stappen;
- een basiscollectie voor de schoolbibliotheek van vijf boeken per leerling voor het lager onderwijs en 50 boeken per kleuterklas;
- gratis lidmaatschap op school én in de bibliotheek.
De lopende proefprojecten en de succesvolle kick-off tonen veel enthousiasme bij de scholen.
De eerste scholen stappen tijdens het schooljaar ’27-’28 in. Tegen schooljaar ’31-’32 moeten alle Aalsterse scholen die dat willen, hun eigen schoolbib hebben.
- Dankzij Bibliotheek Op School zal elk kind in het Aalsters basisonderwijs toegang krijgen tot een aantrekkelijk boekenaanbod in een vertrouwde omgeving. De kerndoelstelling is om kinderen en jongeren op die manier frequenter en op een natuurlijke manier in contact te brengen met boeken. Zo willen we de strijd tegen ontlezing en taalachterstand aanpakken.” – Matthias De Ridder, schepen van Bibliotheek en Onderwijs
Een betere spreiding: van filialen naar buurtpunten
Momenteel heeft bibliotheek Utopia filialen in Erembodegem, Herdersem en Terlinden. Het bibfiliaal in Nieuwerkerken sloot om veiligheidsredenen eerder dit jaar de deuren. Andere deelgemeenten hebben vandaag geen bibwerking.
Uit de bezoekerscijfers blijkt dat het vooral de omliggende scholen zijn die de grootste ontleners zijn in deze filialen. Door de opstart van het BoS-project worden de scholen actiever en kwalitatiever bereikt. Daarnaast vindt 56% van de overige filiaalbezoekers ook al de weg naar Utopia. Het behoud van deze filialen in de huidige vorm is daarom niet langer te verantwoorden, zeker gezien de hoge kosten zoals onderhoud, beheer en verwarming.
De stad zet in op een decentrale bibliotheekwerking. Met haar nieuwe aanpak zorgt ze ervoor dat iedereen, ook als je minder mobiel bent of liever in je eigen buurt blijft, geniet van een bereikbare service. Bibfilialen Erembodegem, Herdersem en Terlinden worden vervangen door eigentijdse buurtpunten in verschillende buurten, strategisch verspreid over het grondgebied. Zo blijft leesplezier altijd dichtbij.
Buurtpunten zijn ontmoetingsruimtes waar je elkaar kunt ontmoeten en waar je informatie- en hulpvragen kan stellen. Met een reservatie- en afhaalsysteem bestel je eenvoudig uit de hele collectie van Utopia en haal je het op bij een buurtpunt bij jou in de buurt.
Daarnaast biedt elk buurtpunt extra troeven:
- een compacte, populaire en actuele collectie die is samengesteld op maat van de buurt;
- een afhaalpunt, dat (waar mogelijk) ook buiten de openingsuren toegankelijk is;
- een Digipunt, waar mensen terechtkunnen voor digitale ondersteuning;
- leesbevorderende activiteiten.
De stad onderzoekt momenteel waar deze buurtpunten het best kunnen komen. De voorkeur gaat uit naar bestaande, goed bereikbare locaties in de buurt, zoals ontmoetingsplekken of andere stadsgebouwen. De drie bestaande filialen in Erembodegem, Herdersem en Terlinden sluiten respectievelijk in 2027, 2028, 2029. In functie van de continuïteit van de dienstverlening worden filialen pas gesloten wanneer de schoolbibliotheken en het buurtpunt in die deelgemeente operationeel zijn.
Herinrichten van bibliotheek Utopia
Door aanpassingen in de collectie is er extra ruimte gecreëerd op de benedenverdieping in Utopia. De bibliotheek herbekijkt de indeling en voorziet nieuwe leesplekken voor elke leeftijd.
De werken worden dit najaar gepland: Zo komt er:
- een aangepaste belevingsruimte voor de allerkleinsten, met interactieve elementen en voorleeshoeken;
- een leesomgeving voor de eerste lezers met aangepast meubilair en thematische boekenselecties;
- een voorleesruimte vol didactisch materiaal voor scholen, ouders en begeleiders;
- een rustigere, meer afgescheiden leesruimte voor volwassenen.
De herinrichting gebeurt stapsgewijs om de hinder voor het publiek zo veel mogelijk te beperken.
Afbeelding ter illustratie
